Θέλω να ασχοληθώ σοβαρά με το ( ΜΟΝΤΑΖ ) Γράφει Ο Κώστας Δημητριάδης.


Το Μοντάζ αποδίδει την ενότητα και το νόημα σε μια ταινία, είναι η τέχνη της κίνησης και του ρυθμού στην εναλλαγή των πλάνων, η τέχνη της «συναρμολόγησης» των εικόνων και της ταύτισης στα πλάνα λόγου και μουσικής.






Ο Μοντέρ με τα μέσα που διαθέτει, ενώνει, διακόπτει, επανατοποθετεί, καταργεί και επαναδημιουργεί τη ροή που προκύπτει από το σενάριο και την κινηματογράφηση. Για αυτό, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι αυτό που συμβαίνει κατά τη διάρκεια του μοντάζ στο post-production είναι η «δεύτερη» και η κατεξοχήν σκηνοθεσία της ταινίας.

Ο Μοντέρ πρέπει να είναι σε θέση να αντιλαμβάνεται την αισθητική των πλάνων καθώς και τη συνοχή τους, έτσι ώστε είτε σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη, είτε μόνος του –κατόπιν έγκρισης του σκηνοθέτη– να μπορεί να συνδέσει τα πλάνα σε ενότητες – σκηνές και αυτές σε ολοκληρωμένο έργο. Ταυτόχρονα, πρέπει να είναι γνώστης των καθαρά τεχνικών δυνατοτήτων μιας σύγχρονης τηλεοπτικής editing suite, καθώς και του χειρισμού όλου του τεχνικού εξοπλισμού που απαιτείται για το μοντάζ.
Απαιτούνται, επομένως, υψηλού επιπέδου γνώσεις τόσο στο καλλιτεχνικό όσο και στο τεχνικό σκέλος, κάτι που δε συμβαίνει σε τέτοιο βαθμό σε καμιά άλλη κινηματογραφική ή τηλεοπτική ειδικότητα.

ΔΙΑΛΕΓΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΟΝΤΑΖ

 Δεν υπάρχουν «καλύτερα», αλλά «κατάλληλα» software. Τα προγράμματα αυτά ονομάζονται NLE (non linear editing) και το καθένα προσφέρει διαφορετική εμπειρία editing στον χρήστη του. Ο καθένας με άλλα λόγια διαλέγει αυτό που του ταιριάζει καλύτερα, που βρίσκει πιο εύχρηστο, πιο κοντά στα δικά του γούστα.

Αναφέρουμε ενδεικτικά τα δύο πιο δημοφιλή προγράμματα editing στους κόλπους των filmmakers ανά τον κόσμο: Πρόκειται για το δίδυμο εταιριών AVID και Adobe, που έχουν λανσάρει τα προϊόντα AVID Media Composer και Adobe Premiere αντίστοιχα, δημιουργώντας για το καθένα συνεχώς καινούριες εκδόσεις αλλά και εκδόσεις για ερασιτέχνες. Οι τρέχουσες νεότερες εκδόσεις των επαγγελματικών τους προγραμμάτων είναι οι: AVID Media Composer 6.5 και Adobe Premiere Pro CS6.

Τα προγράμματα AVID ήταν (και ακόμη είναι) τα δημοφιλέστερα στις τάξεις του Hollywood, ενώ τα Premiere ανεβαίνουν θεαματικά την τελευταία δεκαετία, πετώντας από πάνω τους την «ρετσινιά» του ερασιτεχνισμού και κερδίζοντας μεγάλο μερίδιο στην παγκόσμια αγορά. Μεγάλη είσοδο έχει κάνει και ένα τρίτο πρόγραμμα, το Final Cut Pro της Apple, το οποίο ωστόσο, όπως πολύ καλά μπορεί κανείς να μαντέψει, τρέχει μόνο σε Mac.

Πώς διαλέγεις πρόγραμμα λοιπόν; Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που πρέπει να λάβει κανείς υπόψη πριν από αυτή την επιλογή. Ακολουθούν οι βασικότεροι:
-Τι υπολογιστή διαθέτεις; Επεξεργαστής, μνήμη και λοιπές δυνατότητες του υπολογιστή καθορίζουν κατά πόσο μπορεί να τρέξει άνετα ένα επαγγελματικό πρόγραμμα σε αυτόν – αν, διαβάζοντας τα requirements του κάθε επαγγελματικού software διαπιστώσεις ότι χρειάζεται καλύτερο σύστημα για να τρέξει σωστά, τότε ίσως είναι καλύτερα να ξεκινήσεις με ένα λιγότερο επαγγελματικό NLE software (ή να αποκτήσεις πιο δυνατό υπολογιστή). Όπως είπαμε, επίσης, αν δεν έχεις Mac, αποκλείεται αυτόματα το Final Cut.

-Τι ταινία πρόκειται να «δουλέψεις» στο πρόγραμμα; Αν πρόκειται για μια επαγγελματική μεγάλου μήκους, τότε ο AVID ίσως είναι η κατάλληλη επιλογή, αφού φημίζεται για την σταθερότητά του και το φιλικό του interface για projects μεγάλης διάρκειας. Αν πρόκειται για μια home movie που δεν αξιώνει κινηματογραφική διανομή ή πρόκειται για μια «πειραματική» ταινία που κάνεις για να εξασκηθείς, τότε καλύτερα είναι να μην στραφείς στα παραπάνω επαγγελματικά προγράμματα, αλλά σε ποιο εύκολα, βατά και οικονομικά software. Σημαντικό στοιχείο που πρέπει να προσέξεις πριν επιλέξεις πρόγραμμα, είναι οι μορφές αρχείου εικόνας που υποστηρίζει το καθένα, και συγκρίνοντάς με αυτή στην οποία είναι καταγεγραμμένο το υλικό σας, να δεις αν υποστηρίζεται.

-Πόσα χρήματα διαθέτεις; Και μιας και μιλήσαμε για οικονομικά software, πρέπει να ξέρεις πως οι επαγγελματικές εκδόσεις κοστίζουν μια μικρή περιουσία – η καλύτερη έκδοση του AVID για παράδειγμα θα σου στοιχίσει κάτι λιγότερο από 2.500€ ενώ το Premiere γύρω στο χιλιάρικο (ή κάτι λιγότερο, ανάλογα την προσφορά που θα πετύχει κανείς). Αν μιλάμε για low ή zero budget filmmaking, από την άλλη, φυσικά κοιτάζουμε προς τα λιγότερο επαγγελματικά προγράμματα των εταιριών, όπως π.χ. το Adobe Premiere Elements ή κάποιο από τα freeware, λίστα των οποίων μπορείτε να βρείτε εδώ (στις κατηγορίες Open source και freeware).

-Ποιο πρόγραμμα σου ταιριάζει περισσότερο; Απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να δώσει κανείς, παρά μόνο όταν δουλέψει για λίγο με το καθένα. Κι αυτό μπορεί να γίνει με τα free trials που προσφέρει το κάθε πρόγραμμα, ακριβώς για να δει ο επίδοξος μοντέρ κατά πόσο τον καλύπτει.

Τα βήματα του μοντάζ

Ενδεικτικά, σαν αρχή, παραθέτουμε τα βήματα που θα χρειαστεί να κάνει κάποιος που θα επιλέξει το λιγότερο πολύπλοκο πρόγραμμα Adobe Premiere Elements για να ξεκινήσει τους πειραματισμούς του με την πρώτη του ταινία – το interface και το workflow κάθε προγράμματος είναι διαφορετικό, αλλά τα βήματα είναι σχεδόν πάντα «παράλληλα».


Σαν πρώτο βήμα, (προφανώς), ανοίγεις το πρόγραμμα της Adobe. Στην εναρκτήρια οθόνη του, επιλέγεις Νέο Project, το ονομάζεις, και είσαι έτοιμος να ξεκινήσεις. Ακολουθεί η διαδικασία του capturing, η «εγγραφή» δηλαδή του video footage με το οποίο θα δουλέψεις. Είναι με άλλα λόγια η διαδικασία με την οποία μεταφέρεις το υλικό σου από την κάμερα (ή όποιο άλλο μέσο καταγραφής) στον υπολογιστή – τα επιμέρους βήματα είναι απλά: συνδέεις την κάμερα στο κατάλληλο port του υπολογιστή με καλώδιο, την ενεργοποιείς, και επιλέγεις Capture στο πρόγραμμα. Βρίσκεις τα σημεία του υλικού που θέλεις να μεταφέρεις, και για να γίνει η καταγραφή πατάς αντίστοιχα τα κουμπιά Play και Stop του Capture.

Πλέον, αφού έχει τελειώσει αυτή η εργασία, τα clips που έχεις μεταφέρει βρίσκονται στο Media Window του Premiere. Τα βασικά στοιχεία/εργαλεία του μοντάζ θα εμφανιστούν στην οθόνη πατώντας το Edit στο Toolbar (αν δεν είναι ήδη ορατά). Κάνοντας διπλό κλικ σε κάθε clip μπορείς να το ξαναδείς, ενώ με drag&drop το μεταφέρεις στο Timeline, αυτό που θα γίνει δηλαδή η ταινία σου. Θα εμφανιστούν κάτω αντίστοιχα οι μπάρες (οι λεγόμενες μπάντες) του video και του ήχου, και η κάθετη γραμμή που ορίζει την αναπαραγωγή του τελικού αποτελέσματος. Στην πάνω αριστερή οθόνη, αυτή του Timeline, μπορείτε να επεξεργάζεστε το video με τα κατάλληλα εργαλεία (cut, εφέ μετάβασης όπως fade out κλπ, διαγραφή μέρους του υλικού, trimming για μεγαλύτερη ακρίβεια κλπ).

Στο τέλος κάθε εργασίας, το πρόγραμμα κάνει «rendering», δηλαδή επεξεργάζεται τις αλλαγές σου για να τις εφαρμόσει στο project, ενώ εσύ μπορείς να «σώσεις» το αποτέλεσμα σε web friendly format (ή σε όποιο format θέλεις), κάνοντας «Export» και «Save».

 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΑΖ

Στην ελληνική γλώσσα montage σημαίνει συναρμολόγηση. Ωστόσο, στην αγορά εργασίας έχει επικρατήσει ο συγκεκριμένος γαλλικός όρος μοντάζ (montage). Έτσι, ακούμε συχνά για το μοντέρ, τον τεχνίτη που συναρμολογεί ή αλλιώς το συναρμοστή, που μοντάρει, συναρμολογεί τα φιλμ με τη βοήθεια της μονταζιέρας, δηλαδή της φωτοτράπεζας.

Το μοντάζ είναι η συναρμολόγηση των λιθογραφικών φιλμ, που αντιστοιχούν στις σελίδες ενός εντύπου, πάνω σε μία αδιάσταλτη διαφανή επιφάνεια (χρωμοφάν), η οποία χρησιμεύει στην κατασκευή της εκτυπωτικής πλάκας. Κατά τη συναρμολόγηση αυτή, γίνεται προσπάθεια για την καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση όλης της επιφάνειας της εκτυπωτικής πλάκας και ακολουθούνται συγκεκριμένοι κανόνες διάταξης των λιθογραφικών φιλμ.

0 σχόλια: